Ο ΟΠΕΚ αποτελεί έναν όμιλο πολιτικού προβληματισμού. Δεν είναι πολιτικό κόμμα, ούτε οργανωμένη τάση πολιτικού κόμματος. Ανταποκρίνεται σε μια προοδευτική πολιτική παράδοση που υπάρχει τόσο στη δική μας όσο και σε άλλες χώρες. Οι μεγάλες πολιτικές μεταβολές της κοινωνίας προετοιμάστηκαν από δίκτυα ομίλων, προσωπικοτήτων, εντύπων τα οποία επεξεργάστηκαν ένα σύνολο ιδεών, σημασιών και αξιών το οποίο λειτούργησε ως πηγή έμπνευσης και νομιμοποίησης πολιτικών πρωτοβουλιών. Με τον τρόπο αυτό στην Ελλάδα περάσαμε από το μετεμφυλιακό κλίμα στην δημοκρατική άνοιξη του ’60, από την εποχή της δικτατορίας στη Μεταπολίτευση.

Όταν ιδρύθηκε ο ΟΠΕΚ το 1991, εξέφρασε μια παρόμοια τάση. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 δημιούργησε ένα πλαίσιο εκσυγχρονιστικής σκέψης το οποίο άνοιξε δρόμους και επανατοποθέτησε πολλές έως τότε παραδοχές. Καθώς το διεθνές παράδειγμα της πολιτικής άλλαζε στη δεκαετία του ’90, ο ΟΠΕΚ ήλθε να αμφισβητήσει πάγιες αγκυλώσεις της ελληνικής κοινωνίας, οικονομίας, διοίκησης. Αξιοποίησε έναν ευνοϊκό άνεμο που υπήρχε στην Ευρώπη, και οργάνωσε μια νέα κριτική άποψη που εξέφραζαν αρκετές προσωπικότητες από τον χώρο των κοινωνικών επιστημών, του Τύπου, της διανόησης. Άλλωστε η έννοια του εκσυγχρονισμού της ελληνικής κοινωνίας είχε αρχίσει να γίνεται μια από τις σταθερές του προβληματισμού των ιστορικών και κοινωνικών επιστημών στη χώρα μας ήδη από τη δεκαετία του 1980. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Σημίτη, ο ΟΠΕΚ λειτούργησε στηρίζοντας τον άξονα εκσυγχρονισμού της ίδιας της κυβέρνησης, ωστόσο το ακροατήριό του, αν και δεν ελαττώθηκε αλλά αυξήθηκε αριθμητικά, περιορίστηκε κυρίως στο πολιτικό προσωπικό.

Το σημερινό ερώτημα είναι, χρειάζεται η παρουσία του ΟΠΕΚ για την επόμενη περίοδο, ποια πρέπει να είναι και πώς μπορεί να σχεδιαστεί; Ποιοι μπορεί να είναι οι στόχοι του, και σε ποιους απευθύνεται;

Στην καινούργια περίοδο ο ΟΠΕΚ πρέπει να υπερβεί το προηγούμενο πλαίσιο προβληματισμού και συνεπώς να διευρύνει το ακροατήριό του. Επομένως, χρειάζεται να απευθυνθεί στην κοινωνία, ή, ακριβέστερα, σε ομάδες πολιτών οι οποίες χωρίς να ανήκουν στο πολιτικό προσωπικό, διαμορφώνουν τάσεις και κατευθύνσεις. Ποιές είναι αυτές οι ομάδες; Αυτό θα καθορισθεί από τα πεδία στα οποία θα κινηθεί ο ΟΠΕΚ.

Σε συνδυασμό με τη στόχευση σε ένα διευρυμένο ακροατήριο, ο ΟΠΕΚ θα πρέπει να συγκεντρώσει τις δραστηριότητές του σε ζητήματα που έχουν σκοπό να ξαναφέρουν στην πολιτική συζήτηση μείζονα ζητήματα και επιλογές, και τα οποία υποβαθμίζονται ή απουσιάζουν εντελώς από την τρέχουσα πολιτική συζήτηση. Η γενική αυτή κατεύθυνση θα μπορούσε να συνοψιστεί στην φράση:

Σκεφτόμαστε τον κόσμο που αλλάζει, σχεδιάζουμε το μέλλον.

Η φράση αυτή έχει δύο προτάσεις, η κάθε μια από τις οποίες αντιστοιχεί σε ένα κύκλο.

1. «Σκεφτόμαστε τον κόσμο» σημαίνει να μοιραστούμε κοινούς προβληματισμούς με ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και διεθνές κοινό. Μετά την αποτυχία των ευρωπαϊκών δημοψηφισμάτων έχει γίνει εμφανής η κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κρίση αυτή όμως συνεπάγεται και την κρίση του ευρωπαϊκού “Sonderweg”, δηλαδή της ευρωπαϊκής ιδιαιτερότητας συγκρότησης κοινωνιών. Η κρίση αυτή ανταποκρίνεται επίσης σε μια γενικότερη αίσθηση ότι στο σύγχρονο κόσμο υπάρχει κρίση ηγεμονίας, χωρίς να διαφαίνεται εναλλακτική δυνατότητα συγκρότησης αντι-ηγεμονικού σχεδίου. Στόχος του διαλόγου γύρω από αυτά τα προβλήματα είναι να μην τα παρακολουθούμε ως παθητικοί θεατές, αλλά να τα πολιτικοποιήσουμε. Να δημιουργήσουμε κοινότητες συζήτησης και πολιτικές ταυτίσεις/διαφορές γύρω από αυτά. Επομένως ο ΟΠΕΚ σχεδιάζει να συνδεθεί με διεθνείς πρωτοβουλίες και να προσκαλέσει από το εξωτερικό, προσωπικότητες με συγγενείς προβληματισμούς.

2. «Σχεδιάζουμε το μέλλον» είναι ο δεύτερος άξονας. Ο κύκλος αυτός είναι ανάγκη να συνδεθεί με τα ελληνικά προβλήματα και να έχει συγκεκριμένες ομάδες στόχευσης. Οι συγκεκριμένες εκδηλώσεις, οι οποίες θα σχεδιαστούν στο προσεχές διάστημα θα έχουν ως βασικούς στόχους ανάμεσα σε άλλους την εξερεύνηση της πολιτικής του πολιτισμού, της κοινωνικής και ιστορικής συνείδησης στη σύγχρονη Ελλάδα, την ιστορική και σε βάθος επανεκτίμηση των σχέσεων της ελληνικής κοινωνίας με το διεθνές της περιβάλλον, οι οποίες κατά καιρούς πήραν τη μορφή της δημιουργίας εθνικού κράτους, του εξευρωπαϊσμού, του εκσυγχρονισμού.

Κάθε ένας από αυτούς τους άξονες θα αποτελείται από ένα πλέγμα δράσεων το οποίο θα περιλαμβάνει συζητήσεις, διαλέξεις και θα κορυφώνεται σε μια συνεδριακού τύπου εκδήλωση. Σε κάθε ένα πλέγμα θα υπάρχει εμπλοκή ανθρώπων και πέραν των μελών του ΟΠΕΚ, με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργεί δίκτυα ανθρώπων-ιδεών. Επομένως στόχος είναι ο ΟΠΕΚ να αποτελέσει το πλαίσιο στο οποίο θα αναπτυχθούν αυτές οι δράσεις, αλλά και ταυτόχρονα να υπερβεί τα κομματικά όρια και να απευθυνθεί σε ανθρώπους πολιτικοποιημένους μεν αλλά χωρίς κομματική ένταξη. Πρόκειται για μια επιχείρηση η οποία θα πρέπει να απευθύνεται σε μια γλώσσα ιδεών και προβλημάτων και όχι κομματικών ή πολιτικών οριοθετήσεων. 

  Αυτά τα πλέγματα δράσης θα απλωθούν στα επόμενα τρία χρόνια και θα τείνουν, όπου είναι δυνατό να εξασφαλίσουν διαύλους επικοινωνίας με αντίστοιχα ξένα ιδρύματα ανάλογων στοχεύσεων. Παράλληλα ο ΟΠΕΚ θα έχει μια διαρκή παρουσία με συζητήσεις που θα αναζητούν τις θεμελιώδεις και μακροπρόθεσμες πλευρές των πολιτικών ζητημάτων, με την ευρύτερη έννοιά τους.

 Συμπερασματικά, ο ΟΠΕΚ ορίζει τον εκσυγχρονισμό ως τη διαμόρφωση ετοιμοτήτων για τη υποδοχή της καινοτομίας. Πρόκειται για μια διαδικασία χωρίς ημερομηνία λήξης. Αλλά δεν περιορίζεται στην αντιπαράθεση νέου και παλαιού. Το ερώτημα που θέλει να απαντήσει είναι: τί είναι προοδευτικό στην εποχή όπου η παγκοσμιοποίηση έχει ήδη συντελεστεί; Πώς στο νέο πλαίσιο θα ενδυναμωθούν τα δικαιώματα και η θέση των πολιτών;